Loading

Memoir Personality

बहर प्रयोगका आधारमा मोतीराम भट्टका गजलहरूको समीक्षण/ डा. घनश्याम ‘परिश्रमी’

Motiram Bhatta१. स्रष्टा परिचय

नेपाली साहित्यिक व्योमका चम्किला तारा मोतीराम भट्ट बहुमुखी प्रतिभासम्पन्न विभूतिका रूपमा अमर छन् । भट्टले नेपाली भाषासाहित्यको उत्थानका लागि गरेको योगदान सदा स्मरणीय छ । मूलतः प्राथमिककालीन नेपाली साहित्यको उत्तर्रार्द्धको भक्तिधारा परम्परापश्चात् साहित्यिक क्षितिजमा यिनको उदय भएको हो । भक्तिधारा परम्पराको प्राचीरलाई भत्काई काव्यिक फाँटमा शृङ्गारिक भावधाराको परिवर्तन गरेर नेपाली साहित्यको धरातलमा युगान्तकारी परिवर्तन ल्याउने कार्य मोतीराम भट्टद्वारा नै भएको हो । नेपाली साहित्यको इतिहासमा जुन युगलाई हामी माध्यमिककाल वा विकासकाल भनेर जान्दछौँ त्यस युगका प्रवर्तक नै मोतीराम भट्ट हुन् । त्यसैले त नेपाली साहित्यको माध्यमिक काललाई मोतीयुग तथा शृङ्गारिक युगसमेत भन्ने गरिन्छ ।

के भर जिन्दगीको? \ भानु बोखिम

२०६८ मध्य साउनको त्यो शनिबार, शिक्षण अस्पताल छिर्दाको भारी मन र्फकंदा धेरै हलुको भएको थियो। शनिबारको खुला सडकमा आरामले कोठामा आइपुगेँ। अस्पतालको ह्याङ्ओभर भने झरसिकेको थिएन। मैले भेट्न गएको बिरामीले भित्तातिर उचालिएको बेडमा ढल्केर धीमा स्वरमा भनेका थिए, "कर्नाली राम्रो होस् भन्थेँ, अब नदेखी जाने भएँ।" उनले सधैँझैँ कणर्ालीको समृद्धिसँगै छोटिँदै गएका जिन्दगीको अनिश्चितताबारे चिन्ता पोखे।

"तपाइर्ंलाई केही हुँदैन, यस्तो बिरामी त भइरहिन्छ," मैले आश्वासन पोखेँ। कोसेलीस्वरूप लगेको स्याउ र जुस कुरुवा बसेका उनका नातिको हातमा थमाएँ।

Author: 

मानवताका शायर फैज/ रामदयाल राकेश

फैज अहमद फैजको जन्म फरवरी ३, १९११ मा अविभाजित भारतको काला कादरे गाउँ सियालकोट -वर्तमान पाकिस्तानस्थित) मा सुल्तान मुहम्मद खानको घरमा भएको थियो । उनको प्रारम्भिक शिक्षा पारम्परिक ढङ्गबाट टोलको मस्जिदमा धर्मशिक्षकबाट सुरू भएको थियो र उनले सियालकोटको स्कौच मिशन स्कुलबाट मैटि्रक परीक्षा पास गरेका थिए । मूरे कलेजमा पढ्दा उनका गुरू थिए शम्सुल उल्लामा सैयद मुहम्मद जुन प्रसिद्ध दर्शनशास्त्री कवि अल्लामा इकवालका पनि गुरू थिए । तत्पश्चात् उनले लाहौरको सरकारी कलेजबाट अङ्गे्रजी साहित्यमा एम.ए. पास गरे र ओरिएन्टल कलेजबाट एम.ए. अरबीको डिग्री हासिल गरे ।

A harbinger of revolution/ Mahesh Paudyal

It is 2011, a year of milestones for Nepali literature. It represents, for one, the centenary of the romantic exuberance that blossomed in poetry at the hands of masters like Laxmi Prasad Devkota. It also marks the centenary of the nihilism that replaced an earlier tradition of spiritualism in Nepali poetry, which had its roots in Bhanubhakta Acharya, and to some extent Lekhanath Paudyal.

Language: 

नेपाली साहित्यमा आदिकविको स्थान/ डिल्लीराम मिश्र

नेपाली साहित्यको एक सुन्दर युग माध्यमिक कालीन परिस्थितिमा सामाजिक स्वरुपमा केही हदसम्म विचलन रहेको भए पनि कवि भानुभक्त आचार्यले रामायणको भावानुवाद देश, काल र परिस्थिति सुहाउँदो गरेका थिए ।

नटाँगिएको चित्रकला/ रामकृष्ण भण्डारी

कलाकार कुलमानसिंह भण्डारीले जनआन्दोलनका विषयमा रचना गरी बनाएको चित्र (कला) प्रदर्शनीमा किन टाँगिएको थिएन ? अहिले पनि मेरा मनमा नबिर्सने छाप रहेको छ । बुबाका मनमा त यस्ता घटना धेरै सँगालिएका थिए होलान् । मैले अनुमान गरिरहेका छु । बुबाको चित्रलाई क्रान्तिकारी चित्रकला भनेर त्यस प्रदर्शनीमा नटाँगिएको होला । उहाँले अनुमान गर्नुभएको थियो । बुबाले दर्शन र सिद्धान्तका अनेकौँ चित्रकारितामा आफूलाई समर्पण गर्नुभएको थियो ।

बहुमुखी प्रतिभाका धनी भानुभक्त आचार्य/ विष्णुलाल श्रेष्ठ

यतिखेर नेपाली साहित्य आकाशमा सबैभन्दा बढी चर्चा आदिकवि भानुभक्त आचार्यकै छ । अहिले हामी आदिकविको सम्झना गरिरहेछौँ । हामी नेपाली! नेपालकै भूमिमा उभिएर वर्षको एकचोटि औपचारिकता निभाउँछौँ ।

जङ्गलमा मनका फूल फुलाउने कवि/ डा. जनकलाल बैद्य

नेपालभाषा गीति कविता विधामा सुपरिचित एवं जनप्रिय व्यक्तित्व हुन् दुर्गालाल श्रेष्ठ । उहाँका गीति कविताका लय ध्वनि, कोमल शब्द चयन सीप, मधुर भाव रस सञ्चार तथा सरल, स्पष्ट, सहज अभिव्यक्तिबाट धेरैजसो श्रोता-पाठक मन्त्रमुग्ध भएका देखिन्छन् । उहाँका कविताको वाचन उहाँबाटै भएको बेलामा उहाँका वाचिक, आङ्गकि र साìिवक भाव अभिनय पनि स्वतः स्फूर्तरूपमा प्रदर्शित भइरहेको हुन्छ । त्यस्तो स्थिति श्रोतालाई मनमोहक र प्रेरक लाग्दछ ।

दरिद्र कुत्तासरी भो किन ?/ आनन्दराम पौडेल

८\१० महिना अघिको घटना हो, चिया खाएर बसिरहेका साथिहरूको छेउमा एकजना ह्याण्डसम युवक आए । तिनी आर्मीको जागिर छाडेर यूएन सर्भिसमा जानलागेका मेजर हिमाद्री थापा मगर रहेछन्। एक्कैछिन बसे र हिंड्ने बेलामा, “तपाईंहरू सवै बाहुन जस्तो लाग्यो,बाहुनको भविष्य छैन। किनभने बाहुनहरू एक्लाएक्लै बाँच्छन्, जो सङगठित हुँदैन त्यो सिद्धिन्छ” भने। हुनपनि बाहुनहरूवीचमा टीम स्पिरीट, टीम कल्चर र टीम वर्क हुँदैन। एउटा बाहुनले अर्को बाहुनलाई अपनत्वको नजरले कहिल्यै हेर्दैन, बरु एउटा पण्डितको एरियामा अर्को पण्डित आइपुग्योभने त्यहाँ सौहार्द्रता र हार्दिकता हैन भित्रैदेखि हुङ्कार शुरु हुन्छ। हिमाद्रीले जुन निस्कर्ष दिए त्य

तन र मनकी सुन्दर साहित्यकार/ तुलसीहरि कोइराला

"सुरकुमारी ! सिंह साहस
तनकी सुन्दर मनकी सुन्दर !
ताक तिम्रा फटिक निर्मल
मातृत्वको ए मृदुल मन्दिर !
वाल मानव पोषिणी छौ
अप्सराका भावद्वारा
लाखबत्ती बालिरहिछ्यौ!
झिल्मिलाऊन् अचल सारा

Pages

Comments

Subscribe to Memoir Personality