Memoir Personality

संस्मरण व्यक्तित्व 

महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा / गोपाल पराजुली

खोज्छन् सबै सुख भनी सुख त्यो कहाँ छ ?
आफू मिटाई अरूलाई दिनु जहाँ छ ।

यो माथिको कविताका लेखक महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा हुन् । उनको जन्मं १९६६ साल कात्तिक २७ गते काठमाडौंको डिल्लीबजार धोबीधाराटोलमा भएको हो । उनका बाबुको नाउँ तिलमाधव देवकोटा हो र आमाको नाउँ अमरराज्यलक्ष्मीदेवी हो । लक्ष्मीप्रसादको न्वारनको नाउँचाहिँ तीर्थमाधव देवकोटा हो तर लक्ष्मीपूजाको राति जन्मेका हुँदा उनको नाउँ लक्ष्मीप्रसाद रहन गएको हो । लक्ष्मीप्रसाद उनका आमाबाबुका साहिँलो छोरा हुन् । त्यसैले उनका छिमेकीहरूले उनलाई साहिँला बाजे पनि भन्ने गर्दथे ।

आफ्नै भक्तले डुबाएका देवकोटा / डीपी भण्डारी

Laxmi Prasad Devkotaकुनै पनि मुलुक र त्यहाँका सार्वजनिक क्षेत्रका व्यक्तिको मूल्यांकन गर्नुपर्दा त्यस समाजको बौद्धिक स्तर पनि हेर्नुपर्छ। यस अवस्थामा हामी हाम्रा महाकवि देवकोटा पनि परेको मान्न सक्छौँ। अर्थात् देवकोटाको मूल्यांकन गर्न उनलाई समग्रमा हेर्न खोज्नेहरूले उनका भक्त र प्रशंसक हुँ भन्नेहरूको भनाइलाई पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ। हालसम्म देवकोटाका विषयमा जति पनि कुरा आए तीमध्ये केही सही, वास्तविक र वस्तुनिष्ठ भए पनि कतिपयचाहिँ काल्पनिक र अव्यावहारिक नै छन्।

रिमालका साहित्यिक व्यक्तित्व विकासका मोडहरु र लेखनको खास सक्रियअवधि / रामनाथ बराल

Gopal Prasad Rimalगोपालप्रसाद रिमाल नेपाली काव्य र नाटक साहित्यमा नयाँ आयाम थप्ने एक यशस्वी प्रतिभा हुन् । यिनको जन्म विक्रम संवत् १९७४ जेष्ठमा काठमाडौंको लगनटोलस्थित पैत्रिक घरमा भएको हो । उनको साहित्यिक जीवनको थालनी उनकै स्वीकारोक्ति अनुसार १९९० सालदेखि भएको हो, तापनि प्रकाशित रुपमा १९९२ साल मार्ग, पौष महिनाको शारदा’ मा... प्रति -त्यहाँ मनोरम छहरा नजिक हातमा फूल लिएकी) कविताबाट भएको हो ।

ईश्वर गाथा/ निर्मल कुमार थापा

कवि मञ्जुल पछिल्ला नियमित भेटहरूमा सम्झाइ रहनुहुन्थ्यो - "ईश्वर दाइले सम्झनु भएको थियो एकपटक भेटिहाल्नुस् ...." सर्जक सीता पाण्डेले कुनै एउटा कथामा आफ्नो पिताको मृत्यु शोकमा लेख्नु भएको छ - "जीवन सधै व्यस्तताहरूले अल्झाइरह्रयो । केही सभामा जानु थियो । कुनै सम्मेलनमा जानु थियो । प्रत्येक दिनका उत्सव महोत्सवहरूले यसरी अल्झाइराखे कि त्यसतर्फध्यान नै गएन । शुष्क पश्चातापले रङ्ग पाएको सीताको कथासार, यति भावुकताले भरिएको छ कि म अहिले पल प्रतिपल ईश्वर बल्लभलाई समझिरहेको छु ।

बहर प्रयोगका आधारमा मोतीराम भट्टका गजलहरूको समीक्षण/ डा. घनश्याम ‘परिश्रमी’

Motiram Bhatta१. स्रष्टा परिचय

नेपाली साहित्यिक व्योमका चम्किला तारा मोतीराम भट्ट बहुमुखी प्रतिभासम्पन्न विभूतिका रूपमा अमर छन् । भट्टले नेपाली भाषासाहित्यको उत्थानका लागि गरेको योगदान सदा स्मरणीय छ । मूलतः प्राथमिककालीन नेपाली साहित्यको उत्तर्रार्द्धको भक्तिधारा परम्परापश्चात् साहित्यिक क्षितिजमा यिनको उदय भएको हो । भक्तिधारा परम्पराको प्राचीरलाई भत्काई काव्यिक फाँटमा शृङ्गारिक भावधाराको परिवर्तन गरेर नेपाली साहित्यको धरातलमा युगान्तकारी परिवर्तन ल्याउने कार्य मोतीराम भट्टद्वारा नै भएको हो । नेपाली साहित्यको इतिहासमा जुन युगलाई हामी माध्यमिककाल वा विकासकाल भनेर जान्दछौँ त्यस युगका प्रवर्तक नै मोतीराम भट्ट हुन् । त्यसैले त नेपाली साहित्यको माध्यमिक काललाई मोतीयुग तथा शृङ्गारिक युगसमेत भन्ने गरिन्छ ।

के भर जिन्दगीको? \ भानु बोखिम

२०६८ मध्य साउनको त्यो शनिबार, शिक्षण अस्पताल छिर्दाको भारी मन र्फकंदा धेरै हलुको भएको थियो। शनिबारको खुला सडकमा आरामले कोठामा आइपुगेँ। अस्पतालको ह्याङ्ओभर भने झरसिकेको थिएन। मैले भेट्न गएको बिरामीले भित्तातिर उचालिएको बेडमा ढल्केर धीमा स्वरमा भनेका थिए, "कर्नाली राम्रो होस् भन्थेँ, अब नदेखी जाने भएँ।" उनले सधैँझैँ कणर्ालीको समृद्धिसँगै छोटिँदै गएका जिन्दगीको अनिश्चितताबारे चिन्ता पोखे।

"तपाइर्ंलाई केही हुँदैन, यस्तो बिरामी त भइरहिन्छ," मैले आश्वासन पोखेँ। कोसेलीस्वरूप लगेको स्याउ र जुस कुरुवा बसेका उनका नातिको हातमा थमाएँ।

Author

मानवताका शायर फैज/ रामदयाल राकेश

फैज अहमद फैजको जन्म फरवरी ३, १९११ मा अविभाजित भारतको काला कादरे गाउँ सियालकोट -वर्तमान पाकिस्तानस्थित) मा सुल्तान मुहम्मद खानको घरमा भएको थियो । उनको प्रारम्भिक शिक्षा पारम्परिक ढङ्गबाट टोलको मस्जिदमा धर्मशिक्षकबाट सुरू भएको थियो र उनले सियालकोटको स्कौच मिशन स्कुलबाट मैटि्रक परीक्षा पास गरेका थिए । मूरे कलेजमा पढ्दा उनका गुरू थिए शम्सुल उल्लामा सैयद मुहम्मद जुन प्रसिद्ध दर्शनशास्त्री कवि अल्लामा इकवालका पनि गुरू थिए । तत्पश्चात् उनले लाहौरको सरकारी कलेजबाट अङ्गे्रजी साहित्यमा एम.ए. पास गरे र ओरिएन्टल कलेजबाट एम.ए. अरबीको डिग्री हासिल गरे ।

A harbinger of revolution/ Mahesh Paudyal

It is 2011, a year of milestones for Nepali literature. It represents, for one, the centenary of the romantic exuberance that blossomed in poetry at the hands of masters like Laxmi Prasad Devkota. It also marks the centenary of the nihilism that replaced an earlier tradition of spiritualism in Nepali poetry, which had its roots in Bhanubhakta Acharya, and to some extent Lekhanath Paudyal.

Language

नेपाली साहित्यमा आदिकविको स्थान/ डिल्लीराम मिश्र

नेपाली साहित्यको एक सुन्दर युग माध्यमिक कालीन परिस्थितिमा सामाजिक स्वरुपमा केही हदसम्म विचलन रहेको भए पनि कवि भानुभक्त आचार्यले रामायणको भावानुवाद देश, काल र परिस्थिति सुहाउँदो गरेका थिए ।

नटाँगिएको चित्रकला/ रामकृष्ण भण्डारी

कलाकार कुलमानसिंह भण्डारीले जनआन्दोलनका विषयमा रचना गरी बनाएको चित्र (कला) प्रदर्शनीमा किन टाँगिएको थिएन ? अहिले पनि मेरा मनमा नबिर्सने छाप रहेको छ । बुबाका मनमा त यस्ता घटना धेरै सँगालिएका थिए होलान् । मैले अनुमान गरिरहेका छु । बुबाको चित्रलाई क्रान्तिकारी चित्रकला भनेर त्यस प्रदर्शनीमा नटाँगिएको होला । उहाँले अनुमान गर्नुभएको थियो । बुबाले दर्शन र सिद्धान्तका अनेकौँ चित्रकारितामा आफूलाई समर्पण गर्नुभएको थियो ।